Rehber

Hukuk Sözlüğü

Name: Kaya Hukuk & Danışmanlık Bürosu
Address: Üçtutlar Mah. Üçtutlar 6. Sok. Aziz Enver Apt. No: 3/29, Merkez, Çorum, TR
Telephone: +905301180019

Dava, icra ve sözleşme süreçlerinde sık geçen 51 terim, sade bir dille. Terime tıklayarak ilgili sayfaya gidebilirsiniz.

Sözlükte ara

A

Adli kontrol: Tutuklama yerine uygulanabilen; yurt dışına çıkış yasağı, belirli aralıklarla karakola imza verme, konutu terk etmeme gibi yükümlülükleri içeren koruma tedbiri (CMK m. 109). İlgili sayfa
Adli tatil: Her yıl 20 Temmuz – 31 Ağustos arasındaki dönem. Bu sürede kural olarak acele işler dışında duruşma yapılmaz; tatile rastlayan bazı usul süreleri tatilin bitiminden itibaren uzar. İlgili sayfa
Arabuluculuk: Tarafların, tarafsız ve eğitimli bir arabulucu eşliğinde uyuşmazlığa kendi çözümlerini bulmaya çalıştığı yöntem. İşçi-işveren, ticari, tüketici, kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşuluk uyuşmazlıklarında dava açmadan önce zorunludur. İlgili sayfa

B

Bilirkişi: Çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgi gerektiren konularda mahkemenin görüşüne başvurduğu uzman. Raporu hâkimi bağlamaz; taraflar rapora itiraz edebilir.

C

Cevap dilekçesi: Davalının, dava dilekçesine karşı savunmasını bildirdiği dilekçe. Hukuk davalarında tebliğden itibaren iki hafta içinde verilir; süre zorunlu hâllerde bir defaya mahsus uzatılabilir. İlgili sayfa

D

Dava şartı: Mahkemenin davanın esasına girebilmesi için bulunması gereken koşul. Örneğin arabuluculuğun zorunlu olduğu uyuşmazlıklarda arabulucuya başvurmadan dava açılırsa dava usulden reddedilir. İlgili sayfa
Değer kaybı: Kazaya karışan aracın onarılmış olsa bile ikinci el piyasasında uğradığı fiyat düşüşü. Kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortasından talep edilebilir. İlgili sayfa
Destekten yoksun kalma tazminatı: Ölüm sonucu, ölenin geçimine katkı sağladığı yakınlarının uğradığı maddi kaybın karşılanması için istenen tazminat (TBK m. 53). İlgili sayfa

E

Ecrimisil: Bir taşınmazı hak sahibinin izni olmadan kullanan kişiden istenen haksız işgal tazminatı. Geriye dönük en fazla beş yıl için talep edilebilir. İlgili sayfa
Elatmanın önlenmesi (men-i müdahale): Taşınmaza yapılan haksız müdahalenin sona erdirilmesi için malik tarafından açılan dava. İlgili sayfa

F

Feragat: Davacının talebinden kısmen veya tamamen vazgeçmesi. Feragat kesin hüküm gibi sonuç doğurur; aynı talep için yeniden dava açılamaz.

H

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB): Belirli şartlarla verilen mahkûmiyet hükmünün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaması. Beş yıllık denetim süresi kasıtlı yeni bir suç işlenmeden geçerse dava düşer (CMK m. 231). İlgili sayfa
Haciz: Borcun ödenmemesi hâlinde, alacağın tahsili amacıyla borçlunun mal, hak ve alacaklarına icra dairesince el konulması. İlgili sayfa
Hak düşürücü süre: Geçmesiyle birlikte hakkın kendisinin sona erdiği süre. Zamanaşımından farklı olarak hâkim tarafından kendiliğinden dikkate alınır. İlgili sayfa

İ

İcra inkâr tazminatı: Haksız olarak itiraz eden borçlu aleyhine, alacak likit ise itirazın iptali veya kaldırılması sırasında hükmedilen ve alacağın yüzde yirmisinden az olamayan tazminat. İlgili sayfa
İhbar tazminatı: Belirsiz süreli iş sözleşmesini bildirim sürelerine uymadan fesheden tarafın ödediği tazminat. Süre, kıdeme göre iki ila sekiz hafta arasındadır. İlgili sayfa
İhtiyati haciz: Vadesi gelmiş ve rehinle güvence altına alınmamış bir para alacağı için, borçlunun mallarını kaçırmasını önlemek amacıyla mahkemeden alınan geçici haciz kararı. İlgili sayfa
İhtiyati tedbir: Dava sonuçlanıncaya kadar hakkın elde edilmesinin zorlaşmasını veya ciddi bir zararın doğmasını önlemek için verilen geçici karar; örneğin tapuya satış yasağı şerhi konulması.
İstinaf: İlk derece mahkemesi kararlarının bölge adliye mahkemesince hem olay hem hukuk yönünden yeniden incelenmesi. Çorum’daki mahkemelerin istinaf incelemesi Samsun Bölge Adliye Mahkemesince yapılır. İlgili sayfa
İstirdat davası: Borçlu olmadığı hâlde icra baskısıyla ödeme yapan kişinin, ödediği paranın iadesi için açtığı dava; ödemeden itibaren bir yıl içinde açılır. İlgili sayfa
İştirak nafakası: Velayet kendisine verilmeyen ebeveynin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılmak için ödediği nafaka. İlgili sayfa
İtirazın iptali davası: İlamsız takibe yapılan itiraz üzerine alacaklının, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel mahkemede açtığı dava. İlgili sayfa
İtirazın kaldırılması: Alacaklının elinde imzası ikrar edilmiş veya resmî bir belge varsa, itirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesinden takibin devamını istemesi. İlgili sayfa

K

Kambiyo senedi: Çek, bono (emre yazılı senet) ve poliçe. Bu senetlere dayalı takipte borçlunun itiraz süresi beş gündür. İlgili sayfa
Katılan (müdahil): Suçtan zarar gören kişinin, kamu davasına taraf olarak katılması; böylece delil sunma ve kanun yollarına başvurma hakkı kazanır. İlgili sayfa
Katılma alacağı: Edinilmiş mallara katılma rejiminde, evlilik süresince edinilen malların değerinden diğer eşe düşen pay. İlgili sayfa
Kıdem tazminatı: En az bir yıl çalışmış işçinin, kanunda sayılan sebeplerle iş sözleşmesinin sona ermesi hâlinde her tam yıl için otuz günlük giydirilmiş brüt ücreti tutarında aldığı tazminat; tavanla sınırlıdır. İlgili sayfa
Kısmi dava: Bölünebilir bir alacağın bir bölümünün dava edilmesi. 2026 değişikliğiyle talep sonucu dava sırasında bir defaya mahsus artırılabilir.
Konkordato: Borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altındaki borçlunun, alacaklılarla mahkeme denetiminde yaptığı ödeme anlaşması. İlgili sayfa
Kovuşturma: İddianamenin kabulüyle başlayıp hükmün kesinleşmesine kadar geçen, mahkeme önündeki ceza yargılaması evresi. İlgili sayfa

M

Menfi tespit davası: Bir kişinin, kendisinden istenen borcun bulunmadığının tespiti için açtığı dava; icra takibinden önce veya sonra açılabilir. İlgili sayfa
Mirasçılık belgesi (veraset ilamı): Mirasçıları ve miras paylarını gösteren belge. Noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. İlgili sayfa
Mirasın reddi: Mirasçının mirası kabul etmediğini bildirmesi. Ölümü öğrenmeden itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine beyanla yapılır. İlgili sayfa
Muris muvazaası: Miras bırakanın, mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla bağışladığı bir taşınmazı tapuda satış gibi göstermesi. Bu işlemlere karşı açılan tapu iptali davası zamanaşımına tabi değildir. İlgili sayfa
Müdafi: Şüpheli veya sanığın ceza soruşturması ve kovuşturmasında savunmasını yapan avukat. İlgili sayfa

Ö

Ödeme emri: İlamsız takipte icra dairesinin borçluya gönderdiği, borcu ödemesini veya itiraz etmesini isteyen belge. Genel haciz yolunda itiraz süresi yedi gündür. İlgili sayfa
Ön ödeme: Kanunda belirtilen hafif suçlarda, şüphelinin belirlenen parayı süresinde ödemesiyle kamu davası açılmaması (TCK m. 75). İlgili sayfa

O

Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu): Paylı veya elbirliği mülkiyetindeki bir malın aynen bölünmesi ya da satılarak bedelinin paydaşlar arasında paylaştırılması için açılan dava. İlgili sayfa

S

Saklı pay: Miras bırakanın vasiyet veya bağışla ortadan kaldıramayacağı, kanunun belirli mirasçılara güvence altına aldığı pay. Altsoy için yasal payın yarısı, anne ve baba için dörtte biridir. İlgili sayfa
Soruşturma: Suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar Cumhuriyet savcısı yönetiminde yürütülen evre. İlgili sayfa

T

Tebligat: Yargısal ve idari işlemlerin ilgilisine usulüne uygun biçimde bildirilmesi. Pek çok süre tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlar; e-Tebligat da geçerli bir yoldur. İlgili sayfa
Tedbir nafakası: Boşanma davası süresince ihtiyaç içindeki eşe ve çocuklara hükmedilen geçici nafaka. İlgili sayfa
Temyiz: Bölge adliye mahkemesi kararlarının Yargıtay tarafından hukuka uygunluk yönünden incelenmesi. İlgili sayfa
Tenkis davası: Saklı payı zedelenen mirasçının, miras bırakanın ölüme bağlı tasarruflarının veya bağışlarının saklı payı aşan kısmının indirilmesi için açtığı dava. İlgili sayfa
Tutuklama: Kuvvetli suç şüphesi ve kanundaki tutuklama nedenlerinin varlığı hâlinde, sulh ceza hâkiminin veya mahkemenin kararıyla kişinin özgürlüğünün geçici olarak kısıtlanması. İlgili sayfa

U

Uzlaştırma: Kanunda sayılan suçlarda şüpheli ile mağdurun, uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşması. Uzlaşma gerçekleşir ve edim yerine getirilirse kamu davası açılmaz veya düşer. İlgili sayfa

V

Vasiyetname: Kişinin ölümünden sonra malvarlığının nasıl paylaşılacağını belirlediği tek taraflı ölüme bağlı tasarruf. Resmî, el yazılı veya sözlü olarak yapılabilir. İlgili sayfa
Vekâletname: Avukatın müvekkili adına işlem yapabilmesi için noter tarafından düzenlenen yetki belgesi. Dava ve takip işlemleri için genel dava vekâletnamesi yeterlidir. İlgili sayfa
Velayet: Ergin olmayan çocuğun bakımı, eğitimi ve temsili konusunda anne ve babaya tanınan hak ve yükümlülük. Boşanmada çocuğun üstün yararı gözetilerek belirlenir. İlgili sayfa

Y

Yoksulluk nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eşe, diğer eşin mali gücü oranında süresiz olarak bağlanan nafaka. İlgili sayfa

Z

Zamanaşımı: Belirli bir sürenin geçmesiyle alacağın dava yoluyla istenebilme imkânının ortadan kalkması. Karşı tarafça ileri sürülmesi gerekir; ceza hukukunda ise dava ve ceza zamanaşımı ayrıca düzenlenmiştir.