Tazminat hukuku

Trafik kazası tazminatı

Trafik kazasında aracın işleteni ve sürücüsü, kazaya karışan diğer kişilere verilen zarardan müteselsilen sorumludur (KTK m. 85); bu sorumluluk zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortası teminatıyla güvence altındadır. İstenebilecek başlıca kalemler şunlardır:

• Geçici ve sürekli iş göremezlik (maluliyet) tazminatı
• Bakıcı gideri ve tedaviyle bağlantılı masraflar
• Araç hasarı, değer kaybı ve araçtan yoksun kalınan sürenin karşılığı
• Ölüm hâlinde destekten yoksun kalma tazminatı ve cenaze giderleri
• Sürücü ve işletenden ayrıca manevi tazminat

Dava açmadan ya da Sigorta Tahkim Komisyonuna gitmeden önce sigorta şirketine belgelerle birlikte yazılı başvuru yapılması zorunludur (KTK m. 97). Sigorta şirketine karşı açılacak dava ticari dava niteliğinde olduğundan, mahkeme yolunda önce arabulucuya başvurulur. Süreç trafik kazası tazminatı yazısında ayrıntılı anlatılmaktadır.

Araç değer kaybı

Onarılmış olsa bile kazaya karışan bir araç, ikinci el piyasasında kazasız emsallerinden daha düşük fiyata alıcı bulur. Bu fark değer kaybı olarak kusurlu aracın trafik sigortasından istenebilir. Hesaplamada aracın yaşı, kilometresi, hasarın büyüklüğü, değişen ve onarılan parçalar ile kaza öncesi ve sonrası piyasa değerleri dikkate alınır; uyuşmazlık hâlinde bilirkişi incelemesi yapılır.

Değer kaybı başvurusunda kaza tespit tutanağı, ekspertiz raporu, onarım faturası, ruhsat ve fotoğraflar sunulmalıdır. Kendi kasko şirketinizin onarımı karşılamış olması, karşı tarafın sigortasından değer kaybı istemenize engel değildir.

Destekten yoksun kalma

Bir kişinin ölümü hâlinde, ölenin geçimine katkı sağladığı yakınları (eş, çocuklar, bazen anne ve baba) uğradıkları maddi kayıp için destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir (TBK m. 53). Tazminat; ölenin geliri, yaşı, yaşam süresi tabloları, destek görenlerin sayısı ve destek süreleri esas alınarak aktüerya bilirkişisi tarafından hesaplanır.

Yakınlar ayrıca kendi adlarına manevi tazminat isteyebilir. Ölüm sigortası ve sosyal güvenlik ödemelerinin tazminattan indirilip indirilmeyeceği, ödemenin niteliğine göre ayrıca değerlendirilir.

İş kazası ve meslek hastalığı

İşveren, iş kazasını sosyal güvenlik kurumuna en geç üç iş günü içinde bildirmek zorundadır. İş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almayan işveren, kusuru oranında kazadan doğan maddi ve manevi zararlardan sorumludur. Kazanın iş kazası sayılıp sayılmadığı konusunda uyuşmazlık varsa önce iş kazasının tespiti davası açılabilir.

İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davaları zorunlu arabuluculuk kapsamında değildir ve on yıllık zamanaşımına tabidir. Kusur oranları, iş güvenliği uzmanı bilirkişilerin raporuyla belirlenir; maluliyet oranı ise sağlık kurulu raporuyla tespit edilir.

Manevi tazminat

Bedensel bütünlüğün zarar görmesi, yakının ölümü veya kişilik haklarının ihlali (hakaret, mahremiyetin ihlali, haksız yere ifşa gibi) hâllerinde, kişinin yaşadığı acı ve üzüntünün bir ölçüde giderilmesi için manevi tazminat istenebilir (TBK m. 56, 58).

Miktar; olayın ağırlığı, kusur oranları, tarafların sosyal ve ekonomik durumu ve paranın alım gücü dikkate alınarak hâkim tarafından hakkaniyete göre belirlenir. Manevi tazminat bir zenginleşme aracı olmadığından, talep edilen miktarın somut olaya uygun gerekçelendirilmesi önemlidir. Ayrıntılar için manevi tazminat davası yazısına bakabilirsiniz.

Hekim ve hastane sorumluluğu

Hekim, tedaviyi tıp biliminin gerektirdiği özenle yapmak ve hastayı riskler konusunda önceden aydınlatarak onayını almak zorundadır. Özenle yapılan bir müdahalenin bilinen ve kaçınılmaz sonucu olan komplikasyon ile özen yükümlülüğünün ihlali sonucu doğan zarar (malpraktis) birbirinden ayrılmalıdır.

Özel hastane ve muayenehanelere karşı açılacak davalar adli yargıda, kamu hastanelerindeki uygulamalardan doğan zararlar ise idareye başvurunun ardından idari yargıda tam yargı davasıyla istenir. Kusurun tespiti için Adli Tıp Kurumu veya uzman hekim bilirkişilerden rapor alınır.