İçindekiler
Bir trafik kazasının ardından yaşanan şok ve telaş içinde atılan adımlar, aylar sonra alınacak tazminatın kapsamını belirleyebilir. Belgelerin eksik toplanması, sigortaya yanlış başvuru ya da sürelerin kaçırılması, hak kaybına yol açabilir. Bu yazıda kazadan sonraki süreci, ilk saatlerden dava aşamasına kadar sırasıyla anlatıyoruz.
Kazadan hemen sonra
Kazada yaralanan varsa öncelik her zaman sağlıktır; 112 ve kolluk aranmalıdır. Yalnızca maddi hasar varsa taraflar kaza tespit tutanağını birlikte düzenleyebilir. Her iki durumda da şu belgelerin toplanması sonraki aşamalar için kritik önemdedir:
- Kaza tespit tutanağı ya da kolluk tarafından düzenlenen kaza raporu
- Olay yerinin, araçların ve hasarın farklı açılardan fotoğrafları; varsa kamera kayıtları
- Tanıkların ad, soyad ve iletişim bilgileri
- Karşı aracın plakası, sürücü ve ruhsat bilgileri ile sigorta poliçesi
- Acil servis kayıtları, epikriz raporları, tedavi ve ilaç faturaları
Kimler sorumlu?
Trafik kazasında motorlu aracın işleteni (genellikle ruhsat sahibi) ve sürücüsü, zarar görenlere karşı müteselsilen sorumludur (KTK m. 85). Bu sorumluluk, aracın zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortası tarafından poliçe limitleri içinde karşılanır. Limitlerin üzerindeki zararlar için varsa ihtiyari mali mesuliyet sigortasına, o da yoksa sürücü ve işletene başvurulur. Kazaya karışan araç sigortasızsa ya da kimliği belirlenemiyorsa, bedeni zararlar için Güvence Hesabına başvurulabilir.
Hangi zararlar istenebilir?
| Kalem | Açıklama |
|---|---|
| Araç hasarı | Onarım bedeli ya da pert hâlinde aracın piyasa değeri |
| Değer kaybı | Onarıma rağmen aracın ikinci el piyasasında uğradığı fiyat düşüşü |
| Araç mahrumiyeti | Onarım süresince araçtan yararlanılamamasından doğan kayıp (ticari araçlarda kazanç kaybı) |
| Geçici iş göremezlik | Tedavi süresince çalışılamamasından doğan gelir kaybı |
| Sürekli iş göremezlik | Kalıcı sakatlık (maluliyet) oranına göre hesaplanan tazminat |
| Bakıcı gideri | Başkasının bakımına muhtaç kalınan süre için gider |
| Destekten yoksun kalma | Ölüm hâlinde, ölenin desteğinden yoksun kalan yakınların kaybı |
| Manevi tazminat | Sürücü ve işletenden istenir; zorunlu trafik sigortası kapsamında değildir |
Trafik kazası nedeniyle yapılan sağlık hizmeti bedelleri Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır; bu nedenle tedavi giderleri çoğu dosyada sigortadan ayrıca istenmez. Kalıcı sakatlık iddiasında, yetkili bir hastaneden alınacak engellilik (maluliyet) raporu tazminatın temelini oluşturur.
Sigorta şirketine başvuru zorunluluğu
Dava açmadan ya da Sigorta Tahkim Komisyonuna gitmeden önce, kusurlu aracın trafik sigortası şirketine yazılı başvuru yapılması zorunludur (KTK m. 97). Başvuruya kaza tutanağı, poliçe bilgileri, sağlık raporları, ekspertiz raporu, kimlik ve banka bilgileri eklenir. Sigorta şirketi, başvurudan itibaren on beş gün içinde yanıt vermelidir.
Araç hasarının kendi kasko şirketiniz tarafından ödenmiş olması, karşı tarafın trafik sigortasından değer kaybı istemenize engel değildir. Değer kaybı talebinde ekspertiz raporu, onarım faturası ve fotoğraflar sunulmalıdır.
Sigorta ödemezse: tahkim mi, dava mı?
Sigorta şirketi süresinde yanıt vermez, talebi reddeder ya da eksik öderse iki yol vardır:
- 1Sigorta Tahkim Komisyonu
Başvuru, komisyona yazılı olarak yapılır. Hakemler dosyayı genellikle mahkemeye göre daha kısa sürede sonuçlandırır; kusur ve hasar bilirkişilerce değerlendirilir.
- 2Arabuluculuk ve dava
Sigorta şirketine karşı açılacak dava ticari dava niteliğinde olduğundan önce arabulucuya başvurulur; anlaşma sağlanamazsa asliye ticaret mahkemesinde dava açılır. Yalnızca tacir olmayan sürücü veya araç sahibine karşı açılan davalar asliye hukuk mahkemesinde görülür ve arabuluculuk şartı aranmaz.
Kusur oranı bağlayıcı mı?
Kaza tespit tutanağında ya da kolluk raporunda belirtilen kusur oranları ilk değerlendirme niteliğindedir ve hâkimi bağlamaz. Kusur oranına itiraz edilen dosyalarda, kusur dağılımı Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi veya trafik uzmanı bilirkişiler tarafından yeniden belirlenir. Kusur oranındaki küçük bir değişiklik bile tazminat miktarını önemli ölçüde etkileyebilir.
Zamanaşımı
Trafik kazasından doğan tazminat talepleri, zarar görenin zararı ve sorumluyu öğrendiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar (KTK m. 109). Kaza aynı zamanda suç oluşturuyorsa (örneğin taksirle yaralama veya öldürme) ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, bu uzun süre tazminat talepleri için de uygulanır.
Sık sorulan sorular
Yaya olarak bir araç bana çarptı; kimden tazminat isterim?
Aracın zorunlu trafik sigortasından, sürücüsünden ve işleteninden tazminat isteyebilirsiniz. Kusurunuz bulunsa bile tazminat, sürücünün kusuru oranında istenebilir.
Kaza yapan araçta yolcuydum; tazminat alabilir miyim?
Evet. Yolcu, içinde bulunduğu aracın ve kusurlu karşı aracın sigortalarına başvurabilir. Hatır taşıması (ücretsiz taşıma) durumunda tazminattan bir miktar indirim yapılabilir.
Bana çarpan araç sigortasızdı; ne yapabilirim?
Bedeni zararlar için Güvence Hesabına başvurabilirsiniz. Araç hasarı gibi maddi zararlar için ise sürücü ve işletene karşı dava açılması gerekir.
Trafik kazası tazminat davası ne kadar sürer?
Kusur ve maluliyet raporlarının alınmasına bağlı olarak ilk derece aşaması genellikle bir ila iki yıl sürer. Sigorta Tahkim Komisyonunda ise süreç çoğu zaman daha kısadır.
Trafik kazası tazminatında en sık yapılan hata, sigorta şirketinin ilk teklifini değerlendirmeden kabul etmek ya da süreleri kaçırmaktır. Tazminat kalemlerinin ve kusur oranının doğru değerlendirilmesi için Tazminat Hukuku sayfasına da göz atabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş niteliği taşımaz. Süreler, oranlar ve parasal sınırlar mevzuat değişiklikleriyle güncellenebileceğinden işlem yapmadan önce somut durumunuzu bir avukatla değerlendirin.
Hazırlayan
Kaya Hukuk & Danışmanlık Bürosu
2004 yılından bu yana Çorum’da ceza, gayrimenkul, tazminat, iş, aile, miras, icra ve ticaret hukukunda dava, takip ve danışmanlık yürüten hukuk bürosu.
