Miras Hukuku3 dk okuma
Mirasın Reddi: Üç Aylık Süre, Başvuru Usulü ve Sonuçları
Borçlu ölen yakının mirasını reddetme: üç aylık süre ne zaman başlar, sulh hukuk mahkemesine başvuru, hükmen ret, sürenin uzatılması, resmî defter ve reddin sonuçları.
Faaliyet alanı
Miras hukuku
Mirasçılık belgesi, mirasın reddi, vasiyetname ve miras sözleşmesi, saklı pay ve tenkis, muris muvazaası ve miras paylaşımı.
Bu sayfayı dinleyinYaklaşık 6 dk · Türkçe sesli okuma
Bu sayfada
Bir yakının vefatının ardından mirasçıları hem duygusal hem hukuki bir süreç bekler. Mirasçıların belirlenmesi, borçların ve malvarlığının tespiti, vergi beyanı ve paylaşım belirli süreler içinde yürütülmelidir. Özellikle mirası reddetme süresi kısadır ve kaçırılırsa miras bırakanın borçlarından sorumluluk doğabilir.
Kısaca
- Mirasın reddi süresi, yasal mirasçılar için ölümü öğrenmeden itibaren üç aydır.
- Saklı pay altsoy için yasal payın yarısı, anne ve baba için dörtte biridir; kardeşlerin saklı payı yoktur.
- Muris muvazaasına dayalı tapu iptali davası zamanaşımına tabi değildir.
- Tenkis davası, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl, her hâlde on yıl içinde açılır.
Mirasçılık belgesi (veraset ilamı)
Mirasçıları ve miras paylarını gösteren mirasçılık belgesi, herhangi bir noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Noter nüfus kayıtlarına göre yasal mirasçıları belirler; vasiyetname bulunması ya da uyuşmazlık çıkması hâlinde mahkemeye gidilir. Gerçeğe aykırı olarak verilmiş bir mirasçılık belgesinin iptali her zaman istenebilir.
Mirasçılar, ölüm tarihinden itibaren Türkiye’de dört ay içinde vergi dairesine veraset ve intikal vergisi beyannamesi vermelidir. Bankadaki hesaplar, tapu devirleri ve araç işlemleri için mirasçılık belgesi ve vergi dairesinden alınan ilişik kesme yazısı istenir. Payları hesaplamak için miras payı hesaplayıcısını kullanabilirsiniz.
Mirasın reddi
Mirasçı, mirası kabul etmek zorunda değildir. Yasal mirasçılar ölümü öğrendikleri tarihten, vasiyetle atanan mirasçılar ise tasarrufun kendilerine bildirildiği tarihten itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla mirası reddedebilir (TMK m. 605–606). Süre içinde reddetmeyen mirasçı mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur.
Ölüm tarihinde terekenin borca batık olduğu açıkça belli ya da resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır; buna hükmen ret denir ve süreye bağlı değildir. Mirası reddeden kişi terekeye ait malları kendi adına kullanmamalı, satmamalıdır; aksi hâlde ret hakkı düşebilir. Süreç mirasın reddi yazısında ayrıntılı anlatılmaktadır.
Vasiyetname ve miras sözleşmesi
Vasiyetname resmî, el yazılı veya sözlü olarak yapılabilir. Resmî vasiyetname noter huzurunda iki tanıkla düzenlenir; el yazılı vasiyetname ise baştan sona miras bırakanın el yazısıyla yazılmalı, tarih ve imza içermelidir. Sözlü vasiyetname yalnızca ölüm tehlikesi gibi olağanüstü durumlarda geçerlidir.
Vasiyetname, miras bırakanın ölümünden sonra sulh hukuk mahkemesinde açılır ve ilgililere bildirilir. Şekil eksikliği, ehliyetsizlik veya irade sakatlığı gibi sebeplerle vasiyetnamenin iptali, öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamenin açılmasından itibaren on yıl içinde istenebilir. Miras sözleşmesi ise resmî vasiyetname şeklinde, iki taraflı olarak yapılır.
Saklı pay ve tenkis
Miras bırakan malvarlığının saklı pay dışında kalan kısmında serbestçe tasarruf edebilir. Saklı paylı mirasçılar ve oranları şöyledir (TMK m. 506):
| Mirasçı | Saklı pay |
|---|---|
| Altsoy (çocuk, torun) | Yasal payın yarısı |
| Anne ve baba | Her biri için yasal payın dörtte biri |
| Sağ kalan eş (altsoy veya anne-baba ile) | Yasal payın tamamı |
| Sağ kalan eş (diğer hâllerde) | Yasal payın dörtte üçü |
| Kardeşler | Saklı payı yoktur |
Vasiyetname, miras sözleşmesi ya da sağlığında yapılan bağışlarla saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açarak tasarrufun saklı payı aşan kısmının indirilmesini isteyebilir. Ayrıntılar için saklı pay ve tenkis davası yazısına bakabilirsiniz.
Muris muvazaası
Miras bırakanın, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla bir taşınmazı gerçekte bağışlamasına rağmen tapuda satış olarak göstermesine muris muvazaası denir. Bu işlemlerden zarar gören mirasçılar, Yargıtay’ın 1974 tarihli içtihadı birleştirme kararına dayanarak tapu iptali ve tescil davası açabilir; dava zamanaşımına tabi değildir.
Mahkeme; satış bedeli ile taşınmazın gerçek değeri arasındaki farkı, alıcının ödeme gücünü, miras bırakanın satış için makul bir nedeni olup olmadığını ve aile içindeki ilişkileri birlikte değerlendirir. Tanık beyanları, banka kayıtları ve tapu işlem dosyası bu davalarda önemli delillerdir.
Miras paylaşımı
Paylaşım yapılıncaya kadar mirasçılar tereke üzerinde elbirliğiyle maliktir; bu dönemde mallar üzerinde tüm mirasçıların birlikte hareket etmesi gerekir. Mirasçılar anlaşırsa yazılı bir paylaşma sözleşmesi yapabilir ya da tapuda doğrudan paylı mülkiyete geçebilir. Anlaşma sağlanamazsa ortaklığın giderilmesi davası açılır; bu davadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Mirasçılardan biri terekeyi yönetmeye yanaşmıyor veya işlemleri engelliyorsa, sulh hukuk mahkemesinden miras ortaklığına temsilci atanması istenebilir. Paylaşımda eşin mal rejiminden doğan katılma alacağı terekeden önce ayrılmalıdır.
Sık sorulan sorular
Babamın borçları bana geçer mi?
Mirası reddetmezseniz miras bırakanın borçlarından payınız oranında değil, kural olarak tüm malvarlığınızla sorumlu olursunuz. Terekenin borca batık olduğu düşünülüyorsa üç aylık süre içinde ret beyanında bulunulmalıdır.
Kardeşler mirastan pay alır mı?
Miras bırakanın çocuğu veya torunu varsa kardeşler mirasçı olamaz. Altsoy yoksa ve anne ya da baba ölmüşse, ölen ebeveynin payı kardeşlere geçer.
El yazısıyla yazılmış vasiyetname geçerli mi?
Baştan sona miras bırakanın el yazısıyla yazılmış, yıl, ay ve gün olarak tarih içeren ve imzalanmış vasiyetname geçerlidir. Bilgisayarda yazılıp yalnızca imzalanan metin el yazılı vasiyetname sayılmaz.
Annem evini sağlığında kardeşime devretti; ne yapabilirim?
Devir gerçekte bağış olduğu hâlde satış gibi gösterilmişse muris muvazaası nedeniyle tapu iptali davası açılabilir. Gerçek bir bağış söz konusuysa saklı payınızın zedelenip zedelenmediğine göre tenkis davası değerlendirilir.
Miras paylaşımında sorun mu var?
Mirasçılık belgesi ve tapu kayıtlarıyla birlikte hangi yolların açık olduğunu değerlendirelim.
Rehber yazılar
Bu alanda okuyabilecekleriniz
Miras Hukuku3 dk okuma
Saklı Pay ve Tenkis Davası: Mirastan Mahrum Bırakılan Mirasçının Hakları
Saklı paylı mirasçılar ve oranları, tenkise tabi tasarruflar, örnek hesaplama, tenkis sırası, dava süreleri, muris muvazaası ile ilişkisi ve mirastan çıkarma.
