İçindekiler
Mirasçılar, miras bırakanın yalnızca mal varlığını değil, borçlarını da devralır. Borçları mal varlığından fazla olan bir yakının mirasını kabul etmek, mirasçıyı kendi malvarlığıyla bu borçlardan sorumlu hâle getirebilir. Kanun bu nedenle mirasçılara mirası reddetme imkânı tanır; ancak bu hak kısa ve kesin bir süreye bağlıdır.
Kimler mirası reddedebilir?
Yasal mirasçılar (çocuklar, torunlar, eş, anne-baba, kardeşler gibi) ile vasiyetname veya miras sözleşmesiyle atanmış mirasçılar mirası reddedebilir. Her mirasçı kendi adına karar verir; mirasçılardan birinin reddetmesi diğerlerini bağlamaz.
Süre: üç ay
Mirası ret süresi üç aydır (TMK m. 606). Bu süre:
- Yasal mirasçılar için, miras bırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten,
- Vasiyetle atanan mirasçılar için, tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten,
- Resmî defter tutulmuşsa, defterin kapandığının bildirildiği tarihten
itibaren işlemeye başlar. Önceki sıradaki mirasçının mirası reddetmesiyle mirasçı olan kişi için süre, bu reddi öğrendiği tarihten başlar.
Süresi içinde mirası reddetmeyen mirasçı, mirası kayıtsız şartsız kazanmış sayılır ve miras bırakanın borçlarından sorumlu olur. Son günü yasal süre hesaplayıcısıyla hesaplayabilirsiniz.
Nasıl başvurulur?
Ret beyanı, miras bırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı olarak yapılır. Beyanın kayıtsız ve şartsız olması gerekir; “borçlar kadar reddediyorum” gibi şartlı beyanlar geçerli değildir. Mahkeme ret beyanını bir tutanakla kayda geçirir ve bu konuda bir belge verir. Başvuruda mirasçılık belgesi ve kimlik bilgileri sunulur; vekil aracılığıyla başvuru için vekâletnamede özel yetki bulunmalıdır.
Hükmen ret: borca batık tereke
Miras bırakanın ölüm tarihinde ödemeden aciz olduğu açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (TMK m. 605/2). Buna hükmen ret denir ve süreye bağlı değildir. Uygulamada mirasçılar, terekenin borca batık olduğunun tespiti için dava açar. Ancak bu dava için terekenin borca batıklığının ispatı gerektiğinden, mümkünse üç aylık süre içinde ret beyanında bulunmak daha güvenli bir yoldur.
Sürenin uzatılması ve resmî defter
Haklı sebeplerin varlığı hâlinde sulh hâkimi, yasal mirasçılara ve atanmış mirasçılara ret için süreyi uzatabilir veya yeni bir süre verebilir (TMK m. 615). Terekenin borçlu olup olmadığı belirsizse, mirasçı ret süresi içinde resmî defter tutulmasını da isteyebilir. Resmî defter, terekenin aktif ve pasifini ortaya koyar; mirasçı defter kapandıktan sonra mirası kabul mü yoksa ret mi edeceğine karar verir.
Ret hakkının düşmesi
Ret süresi dolmadan tereke işlerine karışan, terekenin olağan yönetimi dışında işlemler yapan, tereke mallarını gizleyen veya kendisine mal eden mirasçı mirası reddedemez (TMK m. 610/2). Örneğin miras bırakanın aracını satmak, banka hesabındaki parayı çekip harcamak ya da kira gelirlerini kendi adına tahsil etmek ret hakkını kaybettirebilir. Cenaze giderlerinin karşılanması gibi zorunlu işlemler ise bu kapsamda değildir.
Reddin sonuçları
- Mirası reddeden mirasçı, miras bırakandan önce ölmüş gibi kabul edilir; payı kendi altsoyuna geçer.
- En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse tereke, sulh mahkemesi tarafından iflas hükümlerine göre tasfiye edilir; tasfiyeden sonra kalan değer mirasçılara verilir.
- Borçlu bir mirasçı, alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddederse, alacaklıları reddin iptalini dava edebilir.
Sık sorulan sorular
Mirasın yalnızca bir kısmını reddedebilir miyim?
Hayır. Ret beyanı mirasın tamamı için yapılır. Belirli bir malı alıp borçları reddetmek mümkün değildir.
Ölümden yıllar sonra borç ortaya çıktı; şimdi reddedebilir miyim?
Üç aylık süre geçmişse olağan ret mümkün değildir. Ancak terekenin ölüm tarihinde borca batık olduğu ispatlanabilirse hükmen ret (borca batıklığın tespiti) davası açılabilir.
Mirası reddedersem babamın sigortadan bağlanan aylığını alabilir miyim?
Sosyal güvenlik kurumundan bağlanan ölüm aylıkları ve hak sahipliğine bağlı bazı ödemeler mirasın parçası değildir; mirası reddetmek bu haklarınızı ortadan kaldırmaz.
Küçük çocuğum adına mirası reddedebilir miyim?
Küçük adına ret beyanı yasal temsilcisi tarafından yapılır. Bu işlemde çocuğun menfaatinin korunması gerektiğinden, sulh hukuk mahkemesinin değerlendirmesi önem taşır.
Mirası reddetme kararı verilmeden önce terekenin aktif ve pasifinin araştırılması, hatalı bir karar verilmesini önler. Diğer miras konuları için Miras Hukuku sayfasına, payları görmek için miras payı hesaplayıcısına bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş niteliği taşımaz. Süreler, oranlar ve parasal sınırlar mevzuat değişiklikleriyle güncellenebileceğinden işlem yapmadan önce somut durumunuzu bir avukatla değerlendirin.
Hazırlayan
Kaya Hukuk & Danışmanlık Bürosu
2004 yılından bu yana Çorum’da ceza, gayrimenkul, tazminat, iş, aile, miras, icra ve ticaret hukukunda dava, takip ve danışmanlık yürüten hukuk bürosu.
