İçindekiler
Eşlerin boşanma kararını ve bu kararın sonuçlarını birlikte belirlediği anlaşmalı boşanma, hem daha kısa hem de daha az yıpratıcı bir yoldur. Ancak sürecin hızlı olması, protokolün özensiz hazırlanabileceği anlamına gelmez. Protokolde yer almayan ya da belirsiz bırakılan bir konu, yıllar sürecek yeni davalara yol açabilir.
Anlaşmalı boşanmanın şartları
Türk Medeni Kanunu’na göre anlaşmalı boşanma için şu şartların birlikte bulunması gerekir (TMK m. 166/3):
- Evlilik birliği en az bir yıl sürmüş olmalıdır.
- Eşler mahkemeye birlikte başvurmalı ya da bir eşin açtığı davayı diğer eş kabul etmelidir.
- Hâkim, tarafları bizzat dinlemeli ve iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir.
- Hâkim, boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında tarafların kabul ettiği düzenlemeyi uygun bulmalıdır.
Evlilik bir yılını doldurmamışsa anlaşmalı boşanma yolu kullanılamaz. Bu durumda çekişmeli boşanma davası açılır; taraflar dava sürecinde boşanmanın sonuçları üzerinde uzlaşsa bile mahkeme, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığına dair delilleri değerlendirerek karar verir.
Boşanma protokolünde neler olmalı?
Protokol, boşanmanın tüm sonuçlarını açık ve uygulanabilir biçimde düzenlemelidir. Başlıca konular şunlardır:
| Konu | Dikkat edilmesi gerekenler |
|---|---|
| Velayet | Çocukların velayetinin kime verileceği; ortak velayet isteniyorsa bunun açıkça yazılması |
| Kişisel ilişki | Hafta sonları, resmî ve dini bayramlar, yarıyıl ve yaz tatilleri, doğum günleri için gün ve saatlerin ayrıntılı belirlenmesi |
| İştirak nafakası | Her çocuk için aylık miktar, ödeme günü ve yıllık artış oranı (ör. ÜFE veya TÜFE oranında) |
| Yoksulluk nafakası | İstenip istenmediği; isteniyorsa miktarı ve artış oranı |
| Tazminat | Maddi ve manevi tazminat talepleri; talep yoksa karşılıklı feragat |
| Mal paylaşımı | Taşınmaz, araç, banka hesapları, borçlar ve ev eşyasının paylaşımı; mal rejimi taleplerinden feragat edilip edilmediği |
| Yargılama giderleri | Masrafların ve vekâlet ücretinin kim tarafından karşılanacağı |
Mal paylaşımının protokolde açıkça düzenlenmemesi hâlinde, eşlerin boşanmadan sonra mal rejiminin tasfiyesi davası açma hakkı saklı kalır. Bu nedenle protokolde “taraflar mal rejiminden doğan her türlü talepten karşılıklı olarak feragat eder” gibi bir hükmün yer alıp almadığı bilinçli olarak belirlenmelidir.
Yetkili mahkeme ve süreç
Boşanma davası, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer aile mahkemesinde açılabilir (TMK m. 168). Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görev yapar.
- 1Dilekçe ve protokol
Dava dilekçesi ve eşlerin imzaladığı protokol mahkemeye sunulur; harç ve gider avansı yatırılır.
- 2Duruşma
Mahkeme duruşma günü belirler. Eşler duruşmaya bizzat katılır; hâkim her iki eşi de ayrı ayrı dinler ve protokolü kabul edip etmediklerini sorar.
- 3Karar
Hâkim protokolü uygun bulursa genellikle aynı duruşmada boşanmaya karar verir. Gerekirse protokolde değişiklik önerebilir; taraflar kabul ederse karar verilir.
- 4Kesinleşme
Gerekçeli karar taraflara tebliğ edilir. Taraflar istinaf hakkından feragat ederse karar daha kısa sürede kesinleşir ve nüfus kayıtlarına işlenir.
Protokolden dönülebilir mi?
Boşanma kararı kesinleşinceye kadar eşlerden biri anlaşmalı boşanma iradesinden dönebilir. Yargıtay uygulamasına göre bu durumda dava, çekişmeli boşanma davası olarak devam eder ve hâkim kusur ve deliller üzerinden yeniden değerlendirme yapar. Bu nedenle protokolün tarafların gerçek iradesini yansıtacak şekilde, acele etmeden hazırlanması önemlidir.
Boşanmadan sonra
- Kadın, boşanmayla birlikte evlenmeden önceki soyadını yeniden alır. Kocasının soyadını kullanmakta menfaati olduğunu ispat ederse mahkemeden izin isteyebilir.
- Kadın, boşanmanın kesinleşmesinden itibaren üç yüz gün geçmeden yeniden evlenemez; bu süre mahkeme kararıyla kaldırılabilir.
- Protokolde belirlenen nafaka ödenmezse ilam doğrudan icraya konulabilir.
Sık sorulan sorular
Anlaşmalı boşanma ne kadar sürer?
Dilekçe ve protokol eksiksizse, duruşma mahkemenin yoğunluğuna göre birkaç hafta içinde yapılabilir. Karar çoğu zaman ilk duruşmada verilir; kesinleşme ise tebligat ve istinaf süresine bağlıdır.
Eşim yurt dışında; anlaşmalı boşanabilir miyiz?
Hâkimin eşleri bizzat dinlemesi şart olduğundan her iki eşin de duruşmaya katılması gerekir. Bazı mahkemeler ses ve görüntü aktarımıyla dinleme imkânı tanıyabilir; bu durum somut dosyada değerlendirilir.
Anlaşmalı boşanmada tek avukat yeterli mi?
Eşler aynı avukatı vekil tayin edebilir. Ancak menfaatlerin çatışabileceği durumlarda her eşin kendi avukatıyla protokolü değerlendirmesi daha sağlıklıdır.
Protokoldeki nafaka sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Tarafların ekonomik durumunda veya çocukların ihtiyaçlarında önemli bir değişiklik olursa, nafakanın artırılması ya da azaltılması için dava açılabilir.
Anlaşmalı boşanma, doğru hazırlandığında tarafların geleceğini güvence altına alan bir düzenlemedir. Velayet, nafaka ve mal rejimi hakkında daha fazla bilgi için Aile Hukuku sayfasına bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş niteliği taşımaz. Süreler, oranlar ve parasal sınırlar mevzuat değişiklikleriyle güncellenebileceğinden işlem yapmadan önce somut durumunuzu bir avukatla değerlendirin.
Hazırlayan
Kaya Hukuk & Danışmanlık Bürosu
2004 yılından bu yana Çorum’da ceza, gayrimenkul, tazminat, iş, aile, miras, icra ve ticaret hukukunda dava, takip ve danışmanlık yürüten hukuk bürosu.
