İçindekiler
Kıdem tazminatı, işçinin işyerine verdiği emeğin ve bağlılığın karşılığı olarak, iş sözleşmesinin belirli sebeplerle sona ermesi hâlinde ödenen bir tazminattır. İşçiler için çoğu zaman yılların birikimi anlamına gelen bu tutarın doğru hesaplanması, hem işçi hem işveren açısından önemlidir. Bu yazıda kıdem tazminatının şartlarını, hesaplama yöntemini ve sık karşılaşılan sorunları anlatıyoruz.
Hak kazanma şartları
Kıdem tazminatına hak kazanmak için iki temel şart vardır: İşçinin aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olması ve sözleşmenin kanunda sayılan sebeplerden biriyle sona ermesi (1475 s. Kanun m. 14). Bu sebepler şunlardır:
- İşveren tarafından, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan davranışlar dışındaki bir sebeple yapılan fesih
- İşçinin haklı nedenle (İş Kanunu m. 24) yaptığı fesih: ücretin ödenmemesi, çalışma koşullarının esaslı şekilde değiştirilmesi, mobbing, sağlık sebepleri gibi
- Muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle işten ayrılma
- Yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toptan ödeme almak amacıyla ayrılma
- Sigortalılık süresi ve prim günü şartlarını tamamladığını SGK’dan alacağı yazıyla belgeleyerek ayrılma
- Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması
- İşçinin ölümü
İşçinin kendi isteğiyle ve haklı bir neden olmaksızın istifa etmesi ya da işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışlar nedeniyle (İş Kanunu m. 25/II) sözleşmeyi haklı olarak feshetmesi hâlinde kıdem tazminatı ödenmez.
Hesaplama yöntemi
Kıdem tazminatı, işçinin her tam çalışma yılı için otuz günlük giydirilmiş brüt ücreti tutarındadır. Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden orantılı ödeme yapılır. Giydirilmiş ücret; çıplak brüt ücrete ek olarak düzenli ve sürekli ödenen yemek, yol, servis, ikramiye, prim, yakacak ve benzeri ödemelerin aylık karşılığının eklenmesiyle bulunur. Fazla mesai ücreti gibi süreklilik göstermeyen ödemeler hesaba katılmaz.
Aynı işverene ait farklı işyerlerinde geçen süreler birleştirilir. İşçinin daha önce aynı işverende çalıştığı bir dönem varsa ve o dönem için kıdem tazminatı ödenmemişse, önceki süre de hesaba katılır.
Kıdem tazminatı tavanı
Bir yıllık çalışma için ödenecek kıdem tazminatı, devlet memurlarına ödenen en yüksek emeklilik ikramiyesini geçemez. Bu tutar her yıl Ocak ve Temmuz aylarında güncellenir. 1 Temmuz – 31 Aralık 2026 döneminde kıdem tazminatı tavanı 73.729,84 TL’dir. Tavan, fesih tarihindeki tutara göre uygulanır.
Örnek hesaplama
Ekim 2026’da işten çıkarılan, 6 yıl 4 ay kıdemi bulunan, aylık brüt ücreti 40.000 TL olan ve her ay brüt 3.000 TL yemek yardımı alan bir işçi düşünelim:
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Giydirilmiş brüt ücret (40.000 + 3.000) | 43.000,00 TL |
| Tavan kontrolü | 43.000 TL < 73.729,84 TL; tavan uygulanmaz |
| 6 tam yıl için (43.000 × 6) | 258.000,00 TL |
| 4 ay için (43.000 × 4 / 12) | 14.333,33 TL |
| Brüt kıdem tazminatı | 272.333,33 TL |
| Damga vergisi (‰7,59) | − 2.067,01 TL |
| Net kıdem tazminatı | 270.266,32 TL |
Aynı işçinin giydirilmiş brüt ücreti 90.000 TL olsaydı, her yıl için 90.000 TL yerine tavan olan 73.729,84 TL esas alınacaktı. Kendi tutarınızı hesaplamak için kıdem ve ihbar tazminatı hesaplayıcısını kullanabilirsiniz.
Vergi, ödeme zamanı ve gecikme faizi
Kıdem tazminatından yalnızca damga vergisi kesilir; tavanı aşmayan kıdem tazminatı gelir vergisinden istisnadır. Tazminat, sözleşmenin sona erdiği anda muaccel olur, yani ödenmesi gerekir. Zamanında ödenmeyen kıdem tazminatı için, gecikilen süre boyunca mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı üzerinden faiz istenebilir.
Zamanaşımı ve arabuluculuk
Kıdem tazminatı alacağı, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren beş yıl içinde zamanaşımına uğrar. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur; arabuluculuk süresince zamanaşımı işlemez. 2026 yılındaki usul değişikliğiyle belirsiz alacak davası kaldırıldığından, alacak tam olarak ya da kısmi dava yoluyla istenir; kısmi davada talep sonucu bir defaya mahsus artırılabilir.
Sık sorulan sorular
Kıdem tazminatı taksitle ödenebilir mi?
Tazminat fesihle birlikte tek seferde ödenmelidir. İşçinin açık rızasıyla taksitle ödeme kararlaştırılabilir; ancak bu durumda da geciken taksitler için faiz ve tahsil yolları açıktır.
Kadın işçi evlilik nedeniyle ne zamana kadar ayrılabilir?
Resmî nikâh tarihinden itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılan kadın işçi, diğer şartlar da varsa kıdem tazminatı alır. Bu hak, evlilik devam ederken ayrılma hâlinde kullanılabilir.
Emekliliği beklemeden kıdem tazminatı alarak ayrılabilir miyim?
Yaş dışındaki sigortalılık süresi ve prim günü şartlarını tamamladıysanız, SGK’dan alacağınız yazıyla işten ayrılıp kıdem tazminatı talep edebilirsiniz. Şartlar ilk işe giriş tarihinize göre değişir.
İkale sözleşmesi imzalarsam kıdem tazminatı alır mıyım?
İkale, karşılıklı anlaşmayla sözleşmenin sona erdirilmesidir. Sözleşmede kıdem ve ihbar tazminatının ödeneceği kararlaştırılabilir; ayrıca işçiye makul bir ek menfaat sağlanması beklenir.
Kıdem tazminatı uyuşmazlıklarında fesih bildirimindeki gerekçe, bordrolar ve banka kayıtları belirleyicidir. Fesih sebebinin doğru değerlendirilmesi için İş Hukuku sayfasına da göz atabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş niteliği taşımaz. Süreler, oranlar ve parasal sınırlar mevzuat değişiklikleriyle güncellenebileceğinden işlem yapmadan önce somut durumunuzu bir avukatla değerlendirin.
Hazırlayan
Kaya Hukuk & Danışmanlık Bürosu
2004 yılından bu yana Çorum’da ceza, gayrimenkul, tazminat, iş, aile, miras, icra ve ticaret hukukunda dava, takip ve danışmanlık yürüten hukuk bürosu.
